Hindistan’ın güneş enerjisinde Çin’e bağımlılığı azaltmak için yürürlüğe koyduğu yerli hücre şartı, üretim zincirinde ciddi bir darboğaz oluşturdu. Ülkedeki 140 küçük ve orta ölçekli güneş paneli üreticisinin yaklaşık üçte biri üretimi tamamen durdurdu.
Kalan fabrikaların büyük bölümü ise üretim takvimini haftada üç veya dört güne indirdi. Küçük ve orta ölçekli şirketler, Hindistan’ın toplam güneş paneli üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor.
Üretimin üçte biri durdu
Yerli güneş hücresine erişemeyen şirketler, üretim hatlarını çalıştırmakta zorlanıyor. Bazı üreticiler faaliyetlerini geçici olarak durdururken bazıları kapasitelerinin yalnızca üçte birini kullanabiliyor.
Icon Solar, hücre tedarikindeki sıkıntı nedeniyle yıllık üretiminin 3,2 gigavattan yaklaşık 1 gigavata gerileyebileceğini hesaplıyor. Şirket, son üç aydır yerli hücre bulunamamasının üretimi doğrudan etkilediğini bildirdi.
Hindistan Yenilenebilir Enerji Bakanlığı ise bağımsız modül üreticilerinden üretim duruşlarına ilişkin resmî bildirim almadığını açıkladı. Bakanlık, hücre üretim kapasitesinin altı ay içinde yeterli seviyeye ulaşmasını bekliyor.
Sekiz aylık hücre kuyruğu oluştu
Kendi güneş hücresi tesisine sahip olmayan panel üreticileri, yerli ürünler için altı ile sekiz ay arasında değişen bekleme süreleriyle karşılaşıyor.
Yeni hücre zorunluluğu, Çin’den ithal edilen daha ucuz parçaların belirli projelerde kullanılmasını engelliyor. Yerli hücreyle üretilen panellerin maliyeti, Çin hücresi kullanan panellerin neredeyse iki katına çıkıyor.
Üreticiler kısa sürede yeni kapasite kurulamayacağını belirtiyor. Hücre fabrikaları; arazi, yüksek sermaye, özel ekipman, ham madde ve teknoloji ortaklığı gerektiriyor.
Solex Energy Yönetim Kurulu Başkanı Chetan Shah, Aralık 2024’te açıklanan takvimin üreticilere yalnızca 18 aylık hazırlık süresi bıraktığını belirtti. Sektör temsilcilerine göre bu süre, sıfırdan hücre tesisi kurmak için yeterli değil.
200 gigavatlık üretim tek halkada takıldı
Hindistan yaklaşık 200 gigavatlık güneş paneli üretim kapasitesi kurdu. Hükümet verileri ülkedeki güneş hücresi kapasitesini 27 gigavat olarak gösteriyor.
EUPD Research ve sektör temsilcileri, fiilen çalışan hücre kapasitesinin yalnızca 16 ile 18 gigavat arasında bulunduğunu hesaplıyor. Kurulu kapasitenin bir bölümü henüz üretime başlamadı veya tasarım kapasitesinin altında çalışıyor.
Modül ile hücre üretimi arasındaki fark, sektörün en önemli darboğazına dönüştü. Panel fabrikalarının büyümesi, yerli hücre kapasitesindeki artışın çok önüne geçti.
EUPD Research, açığın kapatılmasının üç ile beş yıl sürebileceğini öngörüyor. Yeni tesislerin finansmanı, kurulumu ve devreye alınması hükümetin altı aylık beklentisinden daha uzun bir takvime işaret ediyor.
Çin bağımlılığı yüzde 95’te kaldı
Hindistan, güneş hücresi ithalatının yaklaşık yüzde 95’ini Çin’den gerçekleştiriyor. İthalat geçen mali yılda yüzde 37 artarak yaklaşık 1,86 milyar dolara ulaştı.
Yerli üretimi artırma politikası, ithalat bağımlılığını kısa sürede ortadan kaldıramadı. Hindistan’da kullanılan üretim makinelerinin, teknik bilginin ve bazı temel parçaların önemli bölümü de Çin bağlantılı tedarik zincirinden geliyor.
Çin’in güneş enerjisi teknolojisi, üretim ekipmanı ve teknik destek ihracatına yönelik kontrolleri yeni yatırımları geciktiriyor. Hint üreticiler, gerekli makineleri ve uzmanlığı temin etmekte zorlandıklarını bildiriyor.
Çin’in küresel güneş enerjisi üretim zincirindeki güçlü konumunu koruma isteği, Hindistan’ın yerelleştirme planının maliyetini yükseltiyor.
4 milyar dolar ve 75 bin iş riskte
Üretim darboğazı, yaklaşık 4 milyar dolarlık yatırımın geleceğini belirsizleştirdi. Kendi hücre tesisine sahip olmayan bağımsız panel üreticileri yaklaşık 75 bin kişiye istihdam sağlıyor.
İstihdamın 45 bini, Başbakan Narendra Modi’nin memleketi Gujarat eyaletinde bulunuyor. Fabrikaların düşük kapasiteyle çalışması, işten çıkarmaların üretimin yoğunlaştığı bölgelerde artabileceği endişesi yaratıyor.
Yüksek maliyetler küçük ve orta ölçekli üreticileri daha fazla etkiliyor. Hücre üretimini de kendi bünyesinde yapan büyük ve entegre şirketler, tedarik sıkıntısına karşı daha korunaklı durumda bulunuyor.
Sektördeki ayrışma, bağımsız modül üreticilerinin pazar payını kaybetmesine ve üretimin az sayıda büyük şirketin elinde yoğunlaşmasına yol açabilir.
Proje maliyetleri yüzde 35 artabilir
Yerli hücre sıkıntısı yalnızca panel fabrikalarını etkilemiyor. Elektrik üreticileri de yeni güneş enerjisi santrallerinde daha yüksek yatırım maliyetleriyle karşılaşıyor.
AMPIN Energy Transition, yerli hücre kapasitesi yeterli seviyeye ulaşana kadar projelerin sermaye harcamalarında yaklaşık yüzde 35 artış görülebileceğini hesaplıyor.
Panel fiyatlarındaki yükseliş, daha önce verilen elektrik satış tekliflerinin finansal yapısını bozabilir. Düşük fiyat üzerinden ihale kazanan geliştiriciler, artan ekipman maliyetlerini sözleşmelere yansıtmakta zorlanabilir.
Projelerin ertelenmesi veya iptal edilmesi halinde yeni güneş kapasitesinin şebekeye eklenme hızı da düşecek. Yatırımcılar, yerli hücre arzı ile panel fiyatlarının önümüzdeki aylardaki seyrini izleyecek.
2030 hedefinde kömür riski büyüyor
Hindistan, fosil dışı elektrik üretim kapasitesini 2030’a kadar 500 gigavata çıkarmayı hedefliyor. Ülkenin mevcut kapasitesi yaklaşık 288 gigavat seviyesinde bulunuyor.
Güneş enerjisi, Hindistan’ın fosil dışı kurulu gücünün yaklaşık yüzde 29’unu oluşturuyor. Mevcut 162 gigavatlık güneş kapasitesinin 2030’da 292 gigavatı aşması planlanıyor.
Panel üretimindeki yavaşlama, yeni güneş santrallerinin devreye girişini geciktirebilir. Elektrik talebindeki hızlı artışın yenilenebilir kaynaklarla karşılanamaması halinde Hindistan daha fazla kömür santraline ihtiyaç duyabilir.
Kömür üretimindeki artış, ülkenin enerji güvenliğini kısa vadede destekleyebilir. Buna karşılık emisyonların azaltılması ve temiz enerjiye geçiş takvimi daha da uzayabilir.
Aralık uzatması sınırlı rahatlama sağladı
Hindistan hükümeti, yerli güneş hücresi kullanma şartını 1 Haziran 2026’da yürürlüğe koydu. Kararın temelini Onaylı Model ve Üreticiler Listesi’nin hücreleri kapsayan ikinci bölümü oluşturuyor.
Hükümet, sektörün tedarik sıkıntısı ve mevcut yatırımların korunması yönündeki talepleri üzerine bazı projelere geçici muafiyet sağladı. Belirli projelerde uygulama tarihi Aralık 2026’ya kadar uzatıldı.
Üretici birlikleri, sınırlı muafiyetin sektör genelindeki sorunu çözmeyeceğini savunuyor. Şirketler, geçiş süresinin bütün üreticileri kapsayacak biçimde genişletilmesini istiyor.
Hükümet ise yerelleştirme politikasından tamamen geri adım atmak istemiyor. Önümüzdeki altı ayda yerli hücre kapasitesinin ne kadar artacağı, fabrikaların yeniden tam üretime geçip geçemeyeceğini belirleyecek.
