Çin’in bellek çipi sektöründeki güç dengesi, yapay zekâ yatırımlarının hızlandırdığı arz sıkışıklığıyla değişiyor. Bir dönem yabancı rakiplerinin düşük fiyatlı alternatifi olarak görülen ChangXin Memory Technologies, artık müşterilerini seçebilen ve daha yüksek fiyat talep edebilen bir üreticiye dönüştü.
CXMT’nin yükselen pazarlık gücü, Çin’in en büyük teknoloji şirketlerinden Huawei ile yaşanan anlaşmazlıkta görünür hale geldi. Konuya yakın kişilerin verdiği bilgiye göre Huawei’nin maliyet artışlarına karşı indirim talep etmesi sonuç vermedi.
Şirketin TikTok’un sahibi ByteDance ile yaptığı beş yıllık anlaşmanın değerinin 7 milyar doları aştığı belirtildi. Yapay zekâ sunucularında kullanılan bellek çiplerini kapsayan sözleşme, Çin’in yerli teknoloji şirketleri arasındaki en büyük tedarik anlaşmalarından biri oldu.
Huawei geri adım attıramadı
CXMT, aylardır Huawei’ye sattığı bellek çiplerinin fiyatını artırıyordu. Huawei’nin fiyatlarda rahatlama talep etmesine karşın üretici mevcut fiyat politikasını değiştirmedi.
Gerilim haziran ayında CXMT’nin Anhui eyaletindeki Hefei tesisine taşındı. Huawei ile güçlü stratejik bağları bulunan çip ekipmanı üreticisi SiCarrier’ın mühendisleri, CXMT’nin temel araştırma ve geliştirme alanından çıkarıldı.
Mühendisler tesiste bakım ve ekipman desteği sağlıyordu. İki şirket arasındaki ticari ilişkinin devam ettiği, ancak SiCarrier ekibinin araştırma alanına yeniden alınmadığı bildirildi.
CXMT, Huawei ve SiCarrier konuya ilişkin sorulara yanıt vermedi. Yaşanan anlaşmazlık, Çin’de uzun süre büyük müşterilerin belirlediği çip fiyatlarının üreticiler lehine değişmeye başladığını gösterdi.
ByteDance ile beş yıllık anlaşma
CXMT’nin ByteDance ile bu ay imzaladığı belirtilen sözleşmenin toplam büyüklüğü 7 milyar doların üzerinde bulunuyor. Beş yıllık tedarik anlaşması, ByteDance’in yapay zekâ altyapısı ve veri merkezi yatırımları için ihtiyaç duyduğu bellek çiplerini kapsıyor.
ByteDance anlaşması, CXMT’nin kısa süre içinde yaptığı ikinci büyük teknoloji sözleşmesi oldu. Şirket haziran ayında Tencent ile değeri 3 milyar doları aşan çok yıllı bir bellek çipi tedarik anlaşmasına varmıştı.
İki anlaşmanın toplam büyüklüğü 10 milyar doları aşıyor. Çinli internet şirketlerinin yapay zekâ sunucuları için hızla artan bellek ihtiyacı, CXMT’nin üretim kapasitesini büyük müşteriler arasında paylaştırmasına olanak sağlıyor.
Çinli yetkililerin de yerli bellek üreticilerinden önceliği ülke içindeki şirketlere vermelerini istediği belirtiliyor. Mevcut kapasitenin yoğun biçimde kullanılması, CXMT’nin kısa vadede yurt dışına açılmasını sınırlıyor.
Fiyatı Samsung’u geçti
Çinli bellek çipi üreticileri geçmişte Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron Technology’ye göre daha düşük fiyatlarla rekabet ediyordu. Yapay zekâ kaynaklı talep artışı, fiyat farkını tersine çevirdi.
CXMT’nin son haftalarda karşılaştırılabilir 64 gigabayt DDR5 sunucu bellek modüllerini Samsung’un yaklaşık 1.240 dolarlık birim fiyatının üzerinde sattığı belirtildi. CXMT’nin uyguladığı kesin fiyat açıklanmadı.
Çinli bazı elektronik ve teknoloji şirketleri, CXMT ile Yangtze Memory Technologies’in fiyat artışlarını Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığına taşıdı. Şirketler, artan maliyetlerin bazı ürünlerin piyasaya çıkışını geciktirdiğini bildirdi.
Bakanlık, nisanda fiyatları artırmak amacıyla bellek çipi stoklayan şirketlere karşı önlem alacağını duyurdu. Çin’de kamuya ait şirketlerin yabancı bellek üreticilerinden alım yapmasının sınırlandırılması ise talebi yerli üreticilere yöneltiyor.
Gelir bir yılda yüzde 719 arttı
CXMT’nin 2026’nın ilk çeyreğindeki geliri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 719 artarak 50,8 milyar yuana, yaklaşık 7,5 milyar dolara çıktı. Şirket, uzun süren zarar döneminin ardından yapay zekâ talebi sayesinde kârlılığa geçti.
İlk yarı gelirinin 110 milyar yuan ile 120 milyar yuan arasında gerçekleşmesi bekleniyor. Tahminin üst sınırı, şirketin 2025 yılının tamamında elde ettiği 61,8 milyar yuanlık gelirin yaklaşık iki katına karşılık geliyor.
CXMT, 2025 itibarıyla küresel DRAM pazarında yüzde 7,7 paya ulaştı. Şirket bu oranla Samsung, SK Hynix ve Micron’un ardından dünyanın dördüncü büyük DRAM üreticisi konumuna yükseldi.
DRAM çipleri telefon, bilgisayar, sunucu ve yapay zekâ sistemlerinde verilerin kısa süreli tutulmasını sağlıyor. Veri merkezlerinin büyüyen kapasite ihtiyacı, daha önce düşük marjlı kabul edilen bellek üretimini teknoloji sektörünün en hızlı büyüyen alanlarından birine çevirdi.
Halka arzdan 8,6 milyar dolar
CXMT hisseleri 27 Temmuz 2026’da Şanghay STAR Piyasası’nda işlem görmeye başlayacak. Şirket, 6,69 milyar hisseyi 8,66 yuan fiyatla satarak 57,92 milyar yuan, yaklaşık 8,6 milyar dolar kaynak topladı.
Ek satış hakkının tamamen kullanılması halinde halka arz büyüklüğü 66,61 milyar yuana çıkabilecek. İşlem, 2026 yılında Asya’da gerçekleştirilen en büyük halka arz konumunda bulunuyor.
Halka arz gelirinin üretim kapasitesinin genişletilmesi, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile işletme sermayesinde kullanılması planlanıyor. CXMT, Şanghay ve Hefei’de iki yeni fabrika kurarken üçüncü tesis için de yerel yönetimlerle görüşüyor.
Yeni tesislerin devreye girmesiyle aylık üretim kapasitesinin 600 bin plakanın üzerine çıkması bekleniyor. Planlanan yatırımların tamamlanması halinde şirketin 2030’a kadar Micron’un üretim kapasitesini geçebileceği hesaplanıyor.
ABD yeni kısıtlamaları tartışıyor
CXMT’nin hızlı büyümesi Washington ile Pekin arasındaki teknoloji gerilimini de artırıyor. ABD Savunma Bakanlığı, CXMT ile YMTC’yi Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine aldı. İki şirket söz konusu suçlamaları reddediyor.
YMTC daha önce ABD’nin Varlık Listesi’ne eklenmişti. CXMT’nin de aynı listeye alınması ABD yönetiminde tartışılırken Apple, Çin’de üretim için yerli belleğe ihtiyaç duyduğunu belirterek şirkete yeni kısıtlama getirilmemesini talep etti.
CXMT’nin teknolojik sınırları da devam ediyor. Şirket, üretimde Hollandalı ASML’nin derin ultraviyole litografi makinelerine dayanırken Samsung, SK Hynix ve Micron daha gelişmiş aşırı ultraviyole sistemlerini kullanıyor.
CXMT yüksek bant genişlikli bellek üretse de en ileri ürünlerde küresel rakiplerinin yaklaşık iki nesil gerisinde bulunuyor. ABD ve Hollanda’nın litografi ekipmanlarına yeni sınırlamalar getirmesi, kapasite artışı önündeki en büyük risk olarak görülüyor.
Yatırımcıların önündeki ilk takvim 27 Temmuz’daki işlem başlangıcı olacak. Sonraki dönemde ByteDance ve Tencent sözleşmelerinin üretime katkısı, yeni fabrikaların devreye giriş tarihi ve Washington’ın olası ihracat kısıtlamaları izlenecek.
