Vajinal Kaşıntının Nedenleri

Vajinal kaşıntı, birçok kadının yaşamının farklı dönemlerinde karşılaşabildiği yaygın bir şikâyettir. Kaşıntı bazen kısa süreli tahrişten kaynaklanırken, bazen de mantar enfeksiyonu, vajinal flora dengesizliği, cilt hastalıkları veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar gibi tıbbi durumların belirtisi olabilir. Kaşıntıya eşlik eden akıntı, koku, yanma, kızarıklık ya da idrar yaparken ağrı gibi belirtiler, olası nedeni anlamaya yardımcı olur.

Ancak vajinal kaşıntının nedeni yalnızca belirtilere bakılarak kesin biçimde belirlenemez. Doğru tanı için kadın hastalıkları ve doğum uzmanının değerlendirmesi gerekebilir. Özellikle ilk kez yaşanan, tekrarlayan veya şiddetli kaşıntılarda doktora başvurmak önemlidir.

Vajinal kaşıntı nedir?

Vajinal kaşıntı, vajina içinde veya dış genital bölgede rahatsız edici kaşınma ve tahriş hissidir. Günlük yaşamı, uykuyu ve cinsel ilişkiyi olumsuz etkileyebilir. Kaşıntı bazen yalnızca dış bölgede görülürken, bazı durumlarda vajinal akıntı ve yanma ile birlikte ortaya çıkar.

Aslında “vajinal kaşıntı” olarak ifade edilen şikâyet çoğu zaman vulva adı verilen dış genital bölgede hissedilir. Vajina içindeki ve dışındaki dokular farklı özelliklere sahip olduğu için kaşıntının yeri, süresi ve eşlik eden belirtiler tanı açısından önem taşır.

Vajinal kaşıntının yaygın nedenleri

Vajinal mantar enfeksiyonu

Vajinal mantar enfeksiyonu, özellikle Candida türü mantarların aşırı çoğalması sonucunda oluşur. En sık görülen belirtiler arasında yoğun kaşıntı, dış genital bölgede kızarıklık, yanma ve beyaz renkli, genellikle peynirimsi kıvamda akıntı bulunur. Akıntı çoğu zaman belirgin bir kokuya sahip değildir.

Antibiyotik kullanımı, gebelik, kontrolsüz diyabet, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve nemli ortamlar mantar enfeksiyonu riskini artırabilir. Bununla birlikte, her kaşıntı mantar enfeksiyonu anlamına gelmez. Yanlış tanıyla kullanılan ilaçlar şikâyetlerin uzamasına neden olabilir.

Bakteriyel vajinozis

Bakteriyel vajinozis, vajinadaki doğal bakteri dengesinin bozulmasıyla ortaya çıkar. İnce yapılı, gri-beyaz renkli ve özellikle cinsel ilişki sonrasında daha belirginleşebilen kötü kokulu akıntı görülebilir. Kaşıntı her zaman belirgin olmayabilir; ancak dış bölgede tahriş ve yanma oluşabilir.

Bakteriyel vajinozis, cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olarak kabul edilmez; ancak vajinal dengenin bozulmasına çeşitli faktörler katkıda bulunabilir. Tanı konulması durumunda uygun tedavi doktor tarafından planlanmalıdır.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Trikomoniyaz, klamidya, bel soğukluğu ve genital herpes gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar vajinal kaşıntıya yol açabilir. Bu enfeksiyonlarda kötü kokulu veya sarı-yeşil akıntı, idrar yaparken yanma, cinsel ilişki sırasında ağrı, genital bölgede yara ya da kabarcıklar görülebilir.

Bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Korunmasız cinsel ilişki, yeni veya birden fazla cinsel partner ve partnerde enfeksiyon şüphesi varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Gerekli durumlarda partnerin de değerlendirilmesi ve tedavi edilmesi önemlidir.

Sabun, parfümlü ürünler ve kimyasal tahriş

Vajinal bölge oldukça hassastır. Parfümlü sabunlar, duş jelleri, genital deodorantlar, kokulu pedler, vajinal duş ürünleri ve bazı deterjanlar ciltte tahrişe neden olabilir. Bu durum kontakt dermatit olarak adlandırılır ve kaşıntı, kızarıklık, yanma veya kurulukla kendini gösterebilir.

Yeni bir ürün kullandıktan sonra başlayan kaşıntıda, söz konusu ürün bırakılmalı ve bölge yalnızca ılık suyla nazikçe temizlenmelidir. Vajinanın içi yıkanmamalı, vajinal duş uygulanmamalıdır. Vajinal duş doğal bakteri dengesini bozarak enfeksiyon riskini artırabilir.

Terleme, nem ve sürtünme

Sıkı kıyafetler, sentetik iç çamaşırları, uzun süre terli kalmak, spor sonrasında kıyafet değiştirmemek ve ıslak mayo ile beklemek dış genital bölgede nem ve sürtünmeye yol açabilir. Bu durum cildin tahriş olmasına ve kaşıntının artmasına neden olabilir.

Pamuklu ve nefes alan iç çamaşırları tercih etmek, terli veya ıslak kıyafetleri kısa sürede değiştirmek ve bölgeyi kuru tutmak şikâyetleri azaltmaya yardımcı olabilir.

Cilt hastalıkları

Egzama, sedef hastalığı, liken skleroz ve liken planus gibi cilt hastalıkları genital bölgede kaşıntıya yol açabilir. Bu hastalıklarda kuruluk, çatlak, pullanma, renk değişikliği veya ciltte kalınlaşma görülebilir.

Özellikle uzun süren, tekrarlayan veya ciltte belirgin değişikliklerle birlikte olan kaşıntılarda dermatoloji ya da kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır. Genital bölgeye doktor önerisi olmadan kortizonlu veya başka ilaç içeren kremler sürülmemelidir.

Hormonal değişiklikler ve vajinal kuruluk

Östrojen düzeyindeki değişiklikler vajinal dokularda kuruluğa ve hassasiyete neden olabilir. Menopoz, doğum sonrası dönem, emzirme ve bazı hormonal tedaviler sırasında vajinal kuruluk görülebilir. Kuruluğa bağlı olarak kaşıntı, yanma ve cinsel ilişki sırasında ağrı ortaya çıkabilir.

Kuruluk şikâyeti için uygun nemlendirici veya kayganlaştırıcı ürünler doktor önerisiyle kullanılabilir. Menopoz döneminde devam eden belirtiler için hormon tedavisi gerekip gerekmediği hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kan şekeri yüksekliği ve diyabet

Kontrolsüz diyabet, özellikle tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonlarıyla ilişkilendirilebilir. Sık idrara çıkma, aşırı susama, açıklanamayan kilo değişiklikleri veya tekrarlayan enfeksiyonlar varsa kan şekeri değerlendirmesi gerekebilir.

Diyabet tanısı bulunan kişilerde kan şekeri kontrolünün sağlanması, enfeksiyonların tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Tedavi planı mutlaka doktor tarafından yapılmalıdır.

Gebelik dönemindeki değişiklikler

Gebelikte hormon düzeylerindeki değişiklikler vajinal akıntının ve mantar enfeksiyonu riskinin artmasına neden olabilir. Gebelik sırasında vajinal kaşıntı, kötü kokulu akıntı, kanama, ağrı veya idrar yaparken yanma varsa doktora danışılmalıdır.

Gebelikte reçetesiz ilaç veya krem kullanılmamalıdır. Bazı ilaçlar gebelikte uygun olmayabilir ve tedavi seçimi doktor tarafından yapılmalıdır.

Vajinal kaşıntının nedenini anlamaya yardımcı belirtiler

Vajinal kaşıntı nasıl geçer?

Vajinal kaşıntının tedavisi, altta yatan nedene göre değişir. Mantar enfeksiyonlarında mantar ilaçları, bakteriyel vajinoziste uygun antibiyotikler, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda ise etkene yönelik tedaviler kullanılabilir. Tahrişe bağlı kaşıntıda ise tahriş edici ürünün bırakılması ve cilt bariyerinin korunması yeterli olabilir.

Doktor önerisi olmadan antibiyotik, mantar ilacı, vajinal fitil veya kortizonlu krem kullanılmamalıdır. Özellikle daha önce yaşanan bir mantar enfeksiyonuna benzer belirtiler olsa bile her tekrarda aynı neden söz konusu olmayabilir.

Evde dikkat edilebilecek noktalar

• Vajinal bölgeyi yalnızca ılık suyla ve nazikçe temizleyin.
• Vajinanın içini yıkamayın ve vajinal duş uygulamayın.
• Parfümlü sabun, sprey, pudra, ıslak mendil ve kokulu ped kullanımından kaçının.
• Pamuklu, bol ve nefes alan iç çamaşırlarını tercih edin.
• Terli spor kıyafetlerini ve ıslak mayoyu kısa sürede değiştirin.
• Kaşımaktan kaçının; kaşımak ciltte çatlak ve ikincil enfeksiyon oluşturabilir.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya tahriş varsa şikâyetler düzelene kadar ilişkiye ara verin.
• Korunmasız cinsel ilişki öyküsü varsa test ve doktor değerlendirmesi yaptırın.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Kaşıntı birkaç gün içinde geçmiyor veya giderek artıyorsa
• Kaşıntı ilk kez ortaya çıktıysa
• Kötü kokulu, sarı, yeşil veya kanlı akıntı varsa
• Genital bölgede yara, kabarcık, şişlik ya da belirgin kızarıklık bulunuyorsa
• İdrar yaparken yanma veya cinsel ilişki sırasında ağrı varsa
• Kaşıntı sık sık tekrarlıyorsa
• Gebelik, diyabet veya bağışıklık sistemiyle ilgili bir hastalık varsa
• Reçetesiz kullanılan ürünlere rağmen belirtiler devam ediyorsa

Vajinal kaşıntı hakkında sık sorulan sorular

Vajinal kaşıntı her zaman mantar enfeksiyonu mudur?

Hayır. Mantar enfeksiyonu sık görülen nedenlerden biri olsa da bakteriyel vajinozis, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, kimyasal tahriş, cilt hastalıkları ve hormonal değişiklikler de kaşıntıya yol açabilir.

Vajinal kaşıntı için yoğurt veya sirke kullanılabilir mi?

Yoğurt, sirke, karbonat veya benzeri ürünlerin vajina içine uygulanması önerilmez. Bu ürünler tahrişi artırabilir ve vajinal floranın dengesini bozabilir. Tedavi için güvenilir yöntem, doğru tanı sonrasında doktorun önerdiği ilaçları kullanmaktır.

Vajinal kaşıntı cinsel yolla bulaşan bir hastalık belirtisi olabilir mi?

Evet, bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar kaşıntıya neden olabilir. Özellikle kötü kokulu akıntı, genital yara, kabarcık, idrar yaparken yanma veya korunmasız cinsel ilişki öyküsü varsa test yapılması gerekebilir.

Vajinal kaşıntı kendiliğinden geçer mi?

Tahrişe bağlı hafif kaşıntı, tahriş edici ürün bırakıldığında azalabilir. Ancak enfeksiyon, cilt hastalığı veya hormonal değişiklik kaynaklı şikâyetler tedavi gerektirebilir. Kaşıntı devam ediyorsa kendi kendine ilaç kullanmak yerine doktora başvurulmalıdır.

Sonuç

Vajinal kaşıntının nedenleri oldukça çeşitlidir ve doğru tedavi için altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir. Mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinozis, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, kimyasal tahriş, cilt hastalıkları ve hormonal değişiklikler en sık karşılaşılan nedenler arasındadır. Kaşıntı tekrarlıyor, şiddetleniyor veya akıntı, koku, yara ve ağrı gibi belirtilerle birlikte görülüyorsa uzman değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Önemli not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.